1. GİRİŞ:

Halk kütüphaneleri, herkes için bilgiye erişim sağlayan kamusal mekânlar olmanın yanı sıra; toplumsal bilinçlenmenin, ortak değerlerin ve sağlıklı bir geleceğin de kapısını aralar. Günümüzde çevre sorunları, iklim değişikliği ve doğal kaynakların tükenmesi, toplumların birlikte hareket etmesini zorunlu kılmaktadır. Halk kütüphaneleri, bu küresel sorunlara karşı toplumu bilinçlendirme ve harekete geçirme konusunda benzersiz bir güce sahiptir. Son küresel araştırmalar, halk kütüphanelerinin iklim eğitimi ve çevresel farkındalık çalışmalarında öncü bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır. Kitaplardan sergilere, eğitimlerden yerel iş birliklerine kadar birçok alanda doğa ile toplum arasında köprü kuran kütüphaneler, toplumlarda sürdürülebilir bir yaşam kültürünün gelişmesine önemli bir katkı sağlamaktadır.

Yeşil kütüphane, çevreye duyarlı tasarım, kaynak kullanımı ve hizmet anlayışıyla hareket eden; toplumu çevresel farkındalık ve sorumluluk konusunda bilinçlendirmeyi amaçlayan bir kütüphane modelidir. Bu yaklaşım, yalnızca enerji verimli binalar ve sürdürülebilir altyapı uygulamalarıyla sınırlı kalmaz; aynı zamanda kullanıcıların çevreyle ilgili bilgiye erişimini artıran koleksiyonlar, etkinlikler ve topluluk çalışmalarıyla da desteklenir. Yeşil kütüphaneler, çevresel etkilerini en aza indirirken aynı zamanda bireyleri ve toplumu doğa ile daha sürdürülebilir bir ilişki kurmaya teşvik eden kamusal öğrenme alanlarıdır.

Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü olarak, ülkemizdeki tüm halk kütüphanelerinin yeşil dönüşümün bir parçası olmasını önemsiyor; doğaya saygılı, çevreyle dost ve toplumla iç içe bir kütüphane anlayışını hep birlikte geliştirmeyi hedefliyoruz.

2. BAKANLIĞIMIZIN YEŞİL KÜTÜPHANE YAKLAŞIMI: SÜRDÜRÜLEBİLİR KÜTÜPHANE EKOSİSTEMİ

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, enerji ve kaynak verimliliği sağlayan, doğayla uyumlu, kullanıcı dostu bilgi merkezleri oluşturma hedefiyle; çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliği esas alan bir yaklaşımı benimsemektedir. Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda yeni nesil kütüphaneler, teknolojiyi etkin kullanan, doğayla uyum içinde olan ve topluma değer katan yapılar olarak şekillenmektedir.

Resim: Adıyaman İl Halk Kütüphanesi Projesi

Bu bağlamda yeşil kütüphane yaklaşımı çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliği bütüncül bir yaklaşımla benimseyen; karbon ayak izini azaltan yapılar ve ekipmanlarla donatılan; çevre dostu operasyonel süreçleri benimseyen kurumlar olarak tanımlanmaktadır. Bu kütüphaneler, kaynak kullanımında tasarrufu ve döngüsel ekonomiyi desteklerken, bilgiye erişimi kolaylaştırır, çevre eğitimi sunar ve toplumsal katılımı teşvik eder. Aynı zamanda kapsayıcılık, kültürel çeşitlilik, eğitim olanakları ve sosyal eşitliği gözeterek sosyal sürdürülebilirliğin güçlenmesine katkı sağlar.

Yeşil kütüphane modeli tasarım ilkeleri:

• Yenilenebilir Enerji Sistemleri
  Güneş panelleri ve rüzgâr türbinleri gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı, kütüphanelerin karbon ayak izini önemli ölçüde azaltarak çevresel sürdürülebilirliği destekler.
• Enerji Verimliliği ve Akıllı Yönetim Sistemleri
  Enerji tasarrufu sağlayan LED aydınlatmalar, hareket sensörleri ve akıllı bina entegrasyonları (akıllı sensörler ve nesnelerin interneti teknolojileriyle enerji ve su kullanımının optimize edilmesi), kütüphanelerde enerji tüketimini minimize eder.
• Yalıtım ve Doğal Işıklandırma Tasarımları
  Yansıtıcı çatı ve zemin kaplamaları ile yalıtımlı pencere ve kapıların kullanımı, ısıtma ve soğutma ihtiyacını azaltır. Doğal ışıklandırmaya uygun pencere ve çatı tasarımları ise enerji kullanımını düşürürken kullanıcı konforunu artırır.
• Su Yönetimi ve Su Tasarrufu
  Yağmur suyu toplama sistemleri ve su tasarrufu sağlayan cihazlar aracılığıyla etkin su yönetimi sağlanarak, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı teşvik edilir.
• Çevre Dostu Malzeme ve Teknoloji Kullanımı
  Çevre dostu kaplamalar, yeşil beton, geri dönüştürülmüş ahşap ve düşük uçucu organik bileşen (VOC) içeren boyalar gibi yerel ve sürdürülebilir malzemelerin tercih edilmesi, yapıların ekolojik etkisini azaltır. Ayrıca, enerji tasarruflu tarayıcılar, bilgisayarlar, yazıcılar ve dijitalleştirilmiş materyaller gibi çevre dostu teknolojik donanımların kullanımı önemlidir.
• Esnek ve Modüler İç Mekân Tasarımı
  Kütüphane hizmet ihtiyaçlarına göre hızlıca dönüştürülebilen esnek ve modüler iç mekân tasarımları, kaynak kullanımını optimize eder ve mekânların çok yönlü kullanımına olanak tanır.
• Etkin Atık Yönetimi ve Azaltma Uygulamaları
  Geri dönüşüm, atık ayrıştırma ve kompostlama sistemleri gibi kapsamlı atık yönetimi uygulamaları, kütüphanelerde atık miktarını azaltarak çevre üzerindeki yükü hafifletir.
• Hibrit Kaynak Yönetimi
  Fiziksel bilgi kaynakları ile dijital kaynakların entegrasyonunu sağlayan hibrit kaynak yönetimi, sürdürülebilir bilgi erişimini destekler.
• Çevreci Koleksiyon ve Eğitim Faaliyetleri
  Sürdürülebilirlik ve çevre bilincinin gelişmesine katkı sağlayan kitaplar, süreli yayınlar ve dijital materyallerle zenginleştirilen koleksiyonlar; kullanıcıların çevre farkındalığını artıran eğitim ve etkinliklerle desteklenir.
• Kişiselleştirilmiş ve Teknoloji Destekli Kullanıcı Deneyimi
  Yapay zekâ, sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik destekli bilgi erişim çözümleri ile özelleştirilmiş çalışma alanları, kullanıcıların öğrenme deneyimlerini geliştirir ve çevreye duyarlı bilgi hizmetlerini güçlendirir.
• Biyomimetik ve Biyofilik Tasarımlar
  Doğadan esinlenen biyomimetik ve doğa sevgisini teşvik eden biyofilik tasarım prensipleri, kütüphane mekânlarında kullanıcıların refahını artırırken doğayla uyumlu bir ortam yaratır.

3. TÜRKİYE YEŞİL KÜTÜPHANE ÖRNEKLERİ:

3.1. Doğa ile Bütünleşen Sürdürülebilir Kütüphane Modeli: Rami Kütüphanesi

İstanbul’un tarihî Rami Kışlası’nda, 51.000 metrekarelik geniş bir alanda konumlanan Rami Kütüphanesi, 18. yüzyıl ortalarından kalma tarihi yapısıyla modern sürdürülebilirlik anlayışını başarılı şekilde bütünleştirmekte­dir. 2014 yılında başlayan ve 2023 yılında tamamlanan üç aşamalı restorasyon süreci neticesinde, kütüphane yalnızca bir bilgi merkezi olmayıp, aynı zamanda çevre dostu ve ekolojik bir yaşam alanı hâline getirilmiştir.

Kütüphanenin merkezinde yer alan yemyeşil avlu, doğaya duyulan saygının ve yaşamın sembolü olarak ziyaretçilere sunulmaktadır. Bölgede bulunan zengin biyolojik çeşitlilik korunmakta; tarihi ağaçlar yaşatılmakta, 33 farklı türden 99.000  çalı, 40’ı aşkın çeşitte  696  ağaç ve geniş çimenlik alanlarla doğayla iç içe bir ortam oluşturulmak­tadır.

Rami Kütüphanesi, sürdürülebilirlik alanındaki kararlılığını 2023 yılında aldığı Biosphere Sertifikası ile tescillemekte olup, bu sertifika kütüphanenin çevresel etkilerini azaltma, biyolojik çeşitliliği koruma ve sürdürülebilir bir ekosistem yaratma konusundaki sorumluluğunu ortaya koymak­tadır. Bu ekolojik vizyon; kütüphanede tüketilen enerjinin yenilenebilir kaynaklardan sağlandığını kanıtlayan uluslararası Yeşil Enerji Sertifikası ve atık yönetimini optimize eden çevre dostu operasyonları tescilleyen Sıfır Atık Belgesi ile daha da güçlendirilmiştir.

Kütüphanenin sahip olduğu bu Sıfır Atık Belgesi, sahada titizlikle uygulanan "Dolaşımsal Kaynak Yönetim Sistemi" ile somut verilere dayanmaktadır. Uluslararası standartlara uyumlu metodolojilerle hesaplanan üç yıllık (2023-2025) kümülatif operasyonel verilere göre, yerleşke genelinde 40.455 ton atık geri dönüştürülmüştür. Kaynakta ayrıştırılmış atık akışları ve tehlikeli atık yönetimi prensipleriyle hareket eden kütüphane bünyesinde; 21 adet tesis içi atık ayrıştırma kutusu, 21 adet pil kutusu, 25 adet peyzaj çöp kutusu, 8 adet büyük çöp kutusu ve 6 adet tehlikeli atık ayırma kutusu konumlandırılarak dairesel kaynak akışı başarılı bir şekilde yönetilmektedir.

Peyzaj düzenlemeleri yalnızca estetik amaç taşımamakta, aynı zamanda çevre bilincinin artırılması amacıyla eğitim işlevi görmekte­dir. Rami Kütüphanesi, bahçe bakımı ve bitki tanıtımları gibi etkinliklerle ziyaretçilerini doğa ve çevre dostu uygulamalar konusunda bilinçlendirmek­te, sürdürülebilir yaşam kültürünün yayılmasına öncülük etmek­tedir.

Bunun yanı sıra, kütüphane topluma yönelik çeşitli yeşil etkinlikler düzenleyerek hem çocukların hem yetişkinlerin çevreyle bağ kurmasını ve sürdürülebilirliği benimsemesini sağlamaktadır. Yağmur suyu toplama sistemi, geri dönüşüm atölyeleri ve deprem mağdurlarına yönelik psikososyal destek programları gibi sosyal sorumluluk projeleri de Rami Kütüphanesi’nin geniş vizyonunun önemli parçalarını teşkil etmekte­dir.

Çevresel hedeflerin yanı sıra sosyal sürdürülebilirlik alanında da güçlü bir altyapı sunan Rami Kütüphanesi, izlenen kurumsal kayıtlara ve onaylı raporlama mekanizmalarına dayanan 2023-2025 yıllarına ait kümülatif verilere göre toplam 8.293.000 ziyaretçiyi ağırlamıştır. Toplumun her kesimine hitap eden bu yapıda; psikoloji, sağlık, teknoloji ve sosyal bilimler alanlarını kapsayan 3.000 atölye ve eğitim düzenlenmiştir. Birleşmiş Milletler'in "İklim Eylemi" (SKA 13) ve "Nitelikli Eğitim" (SKA 4) amaçlarını merkeze alan "Yeşil Kütüphane Hizmetleri ve İklim Okuryazarlığı" vizyonu doğrultusunda bu eğitimler; sürdürülebilirlik programları, çevre konularında dezenformasyonla mücadele çalışmaları ve kütüphane bünyesinde oluşturulan özel Sürdürülebilirlik Köşesi gibi yenilikçi uygulamalarla desteklenmektedir.

Türkiye’nin en büyük yeşil kütüphane kompleksi olan Rami Kütüphanesi, bağımsız uluslararası ENSULIB Ödül Değerlendirme Komitesi tarafından yürütülen incelemeler neticesinde 2026 yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri kısa listesine seçilmiş ve "En İyi Yeşil Kütüphane/Büyük Ölçekli Proje" kategorisindeki üç finalisttenbiri olmuştur. Küresel ölçekteki bu değerli başarı; Genel Müdürlüğümüzün sürdürülebilir kütüphanecilik vizyonunun uluslararası düzeydeki önemli bir tescili olmakla kalmamış, Türk kütüphaneciliğinin tarihi mirası koruma ile çevre dostu yenilikleri harmanlayan yaklaşımını uluslararası alanda somut bir örnek olarak ortaya koymuştur.

Genel Müdürlüğümüzün tarihî değerleri koruma ilkeleri ile modern sürdürülebilirlik vizyonunu kusursuz bir şekilde harmanladığı Rami Kütüphanesi, küresel iklim eylemi platformlarında ülkemizi temsil etmeye devam etmektedir. Kültürel mirasın iklim krizine karşı uyum sağlama gücüne dikkat çeken uluslararası "Heritage Adapts" (Kültürel Mirasın Uyumu) inisiyatifi, “Kültürel Mirastan Mektuplar” video serisinde Rami Kütüphanesi'ne özel olarak yer vermiştir.19.yüzyıldan kalma eski bir kışlanın iklim dirençli bir kentsel ortak kullanım alanına dönüşümünü merkeze alan bu özel yayın; geçmişten miras kalan yapıların yalnızca anıları korumakla kalmayıp aynı zamanda yenilikçi adımlarla güvenli bir geleceği nasıl inşa edebileceğini ve ekolojik mimarinin ayrılmaz bir parçası olabileceğini uluslararası alanda somut bir şekilde kanıtlamaktadır.

Heritage Adapts Platformu: Rami Kütüphanesi Video Yayını

3.2. Agro Kütüphane: Uşak Banaz İlçe Halk Kütüphanesi

Banaz İlçe Halk Kütüphanesi, 2022 yılında yeniden yapılandırılarak Türkiye’nin ilk “Agro Kütüphane”si hâline getirilmiş ve bu dönüşümle birlikte sürdürülebilir kütüphane anlayışının kırsal kalkınma ve çevresel farkındalık ekseninde uygulandığı öncü bir modele dönüşmüştür. “Agro Kütüphane” modeli kapsamında, sürdürülebilir tarım, ekolojik okuryazarlık ve çevre dostu yaşam pratiklerini odağına alan yenilikçi hizmet yapısıyla kütüphane; yalnızca bilgiye erişim sağlayan bir alan değil, aynı zamanda doğayla iç içe, aktif bir öğrenme ve üretim mekânı olarak tasarlanmıştır.

Bu kapsamda Banaz İlçe Halk Kütüphanesi, topluluk temelli yönetim yaklaşımı, doğa ile uyumlu hizmet vizyonu ve kırsal kesimde yaşayan bireylerin bilgiye, eğitime ve üretime erişimini artıran uygulamalarıyla Türkiye’de kamuya açık kültür yapılarında sürdürülebilirlik ilkelerini bütüncül bir şekilde hayata geçiren örnek bir eko-kütüphane modeline dönüşmüştür. Sadece bir kütüphane binası olmanın ötesine geçen bu yapı, ekolojik dengeyi gözeten altyapı yatırımları, doğa temelli tasarım yaklaşımları ve çevre odaklı kullanıcı hizmetleriyle sürdürülebilir yaşam kültürünü destekleyen katılımcı bir kamusal alan işlevi görmektedir.

Agro-Kütüphane: Altyapı, Hizmetler ve Tarımsal Dönüşüm

• Tarım Odaklı Koleksiyon ve Bilgi Hizmetleri: Kütüphane koleksiyonu, iklim dostu tarım teknikleri, sürdürülebilir üretim, hayvancılık, bitki sağlığı, tohum koruma ve kooperatifçilik gibi başlıklarda zenginleştirilmiş; çiftçilerin ve gençlerin doğrudan faydalanabileceği kaynaklar erişime sunulmuştur.

• Eğitim Alanları ve Deneyim Paylaşımı: Kütüphane içinde kurulan çok amaçlı etkinlik alanları; tarım danışmanlığı, yeni nesil üretim teknikleri, dijital pazarlama, gıda güvenliği ve kooperatifçilik gibi konularda yapılan atölye ve seminerlere ev sahipliği yapmaktadır.

• Tarım Teknolojilerine Erişim: Kullanıcılara tarımsal verimliliği artırmaya yönelik mobil uygulamalar, dijital toprak analiz araçları ve e-devlet destek sistemleri hakkında bilgi verilmekte; dijital okuryazarlık programlarıyla bu araçların etkin kullanımı teşvik edilmektedir.

• Kırsal Ulaşım ve Erişim: Banaz’ın dağlık ve yaylalık bölgelerindeki kullanıcılara ulaşmak üzere mobil kütüphane hizmetleri güçlendirilmiş, tarım işçileri ve küçük üreticilerle iş birliği içinde özel programlar geliştirilmiştir.

Agro-Kütüphane: Toplum Katılımı, Eğitim ve Sosyal Etki

2024 yılı boyunca düzenlenen agro-temalı program sayısı 220’yi aşmış; bu etkinliklerle toplamda 9.300'ü aşkın kişiye ulaşılmıştır.

• Etkinlikler arasında:

o Toprak, su ve tohum temalı çocuk atölyeleri,

o Kadın üreticilere yönelik kooperatif eğitimleri,

o İklim değişikliği ve tarım ilişkisini konu alan belgesel gösterimleri,

o Genç çiftçilere yönelik tarım girişimciliği seminerleri yer almaktadır.

• Katılımcılar bu etkinliklerde, üretim odaklı düşünme biçimleri geliştirerek yerel ekonomiye katkı sağlayacak bilgi ve beceriler kazanmıştır.

• Kütüphane iç mekânında yer verilen doğa temalı görsel ögeler, tarım araçlarıyla bütünleştirilmiş öğrenme alanları ve yöresel ürün sergilemeleriyle yerel kültür ve üretim arasındaki bağ güçlendirilmiştir.

• Kütüphane yönetimi, yerel tarım müdürlükleri, köy muhtarlıkları, çiftçi dernekleri ve kadın kooperatifleriyle iş birliği içerisinde, kırsalda sürdürülebilir kalkınmayı destekleyen bir ağ oluşturmuştur.

Banaz İlçe Halk Kütüphanesi, Agro-Kütüphane modeliyle yalnızca bilgi sağlayan bir yapı olmanın ötesine geçmiş; üretim, eğitim ve toplumsal dayanışmanın birleştiği bir merkez haline gelmiştir. Sosyal adalet, kırsal kalkınma ve iklim uyumuna katkı sağlayan bu örnek model, farklı bölge ve ülkelerdeki halk kütüphaneleri için ölçeklenebilir bir uygulama olarak değerlendirilmektedir.

Türkiye’nin ilk Agro-Kütüphane uygulaması olan Banaz İlçe Halk Kütüphanesi, 2024 yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü kısa listesine girerek uluslararası ölçekte dikkat çekmiş; Türk kütüphaneciliğinin inovatif gücünü ve yerel kalkınmaya olan katkısını somut biçimde ortaya koymuştur.

Kırsal kalkınma ve ekolojik farkındalık ekseninde hayata geçirilen Banaz İlçe Halk Kütüphanesi modeli, Avrupa kütüphanecilik ekosistemine yön veren ELAN Green Librarian Handbook çalışmasında uluslararası düzeyde iyi bir uygulama örneği olarak literatüre kazandırılmıştır.

IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü_Agro Kütüphane Sunumu
           
IFLA Yeşil Kütüphane Posteri_Agro Kütüphane

IFLA 2024 Yeşil Kütüphane Ödülü Kısa Liste Resmi Duyurusu

ELAN Green Librarian Handbook (s.87)

3.3. Eko-Kütüphane: Burdur İl Halk Kütüphanesi

Burdur İl Halk Kütüphanesi, çevresel sürdürülebilirlik, enerji verimliliği ve toplumsal farkındalık konularını temel alan dönüşüm süreciyle, Türkiye’de kamuya açık kültür yapılarında sürdürülebilirlik ilkelerini bütüncül bir şekilde uygulayan öncü projelerden biri haline gelmiştir. Aynı zamanda bir eko-kütüphane örneği olarak konumlanan yapı; yeşil altyapı yatırımları, doğa temelli tasarım yaklaşımları ve çevre odaklı kullanıcı hizmetleriyle yalnızca bilgi erişimi sağlayan bir mekân olmaktan çıkarak sürdürülebilir yaşamın desteklendiği, katılımcı bir kamusal alan hâline getirilmiştir.

Eko-Kütüphane: Altyapı Uygulamaları ve Sürdürülebilirlik Yatırımları

• Güneş Enerjisi Sistemi: Aralık 2024 itibarıyla devreye alınan 50 kW kapasiteli güneş enerjisi sistemi, kütüphanenin yıllık elektrik ihtiyacının %27-30’unu karşılamakta olup, yılda yaklaşık 9,7–10,8 ton karbon emisyonunun önüne geçmektedir. Bu miktar, 460 adet ağacın karbon emilimine eşdeğerdir. Sistem, 80 kW’a çıkarılmak üzere genişletilmeye hazırlanmaktadır.
• Enerji Verimliliği:

Sürdürülebilir Ulaşım: Kullanıcıları bisiklet kullanımına teşvik etmek amacıyla bisiklet park alanları oluşturulmuş, ayrıca sürdürülebilir ulaşım konularında bilinçlendirme kampanyaları düzenlenmiştir.

Eko-Kütüphane: Toplum Katılımı ve Eğitim Faaliyetleri

• 2024 yılı boyunca, kütüphane tarafından düzenlenen çevre temalı program sayısı 605’tir. Bu etkinlikler aracılığıyla toplam 35.174 kişiye ulaşılmıştır.

• Etkinlik türleri arasında:

• Tüm yaş gruplarını kapsayan bu etkinliklerde katılımcılara doğa dostu yaşam biçimlerinin benimsenmesi yönünde güçlü bir farkındalık kazandırılmıştır.

• Yeşil Ofis Politikaları kapsamında atık üretimini en aza indirerek doğa dostu bir yönetim modeli benimsenmiştir.

• Kütüphane içerisinde doğa temalı duvar kağıtları ile arı peteklerinden ilham alınarak tasarlanan altıgen okuma kuytuları ile biyofilik tasarım ön plana çıkmaktadır.

Burdur İl Halk Kütüphanesi, çevresel sürdürülebilirlik, finansal uygulanabilirlik, topluluk temelli yönetim anlayışı ve güçlü yerel iş birlikleriyle, IFLA Yeşil Kütüphane ilkelerini tam anlamıyla hayata geçiren örnek bir eko-kütüphane modeli oluşturmuştur. Proje; farklı coğrafyalardaki kütüphaneler için ölçeklenebilir ve tekrarlanabilir bir uygulama olarak değerlendirilmektedir.

2025 yılı Yeşil Kütüphane Ödülleri için 25 farklı ülkeden toplam 30 kütüphane başvuruda bulunmuştur. Burdur İl Halk Kütüphanesi, uzun listeye kalan 7 büyük ölçekli kütüphane arasında yer almıştır. Burdur İl Halk Kütüphanesi’nin bu başarısı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’nün sürdürülebilirlik vizyonunun sahada etkili biçimde hayata geçtiğini ortaya koymakta; aynı zamanda Türk kütüphaneciliğinin uluslararası ölçekte görünürlüğünü ve prestijini artırmaktadır. Proje, diğer kütüphanelerimiz için de ilham verici bir örnek teşkil etmektedir.

IFLA Yeşil Kütüphane Posteri_Burdur İl Halk Kütüphanesi

ELAN Green Librarian Handbook (s. 60)

3.4. Doğa Kütüphanesi: Yozgat Bebek ve Çocuk Kütüphanesi

Çocukların doğa ile kurdukları bağın erken yaşlarda şekillendiği bilinciyle hareket eden Genel Müdürlüğümüz; yeşil kütüphane vizyonunu her yaş grubuna yayma hedefinin özgün yansımalarından biri, Yozgat Bebek ve Çocuk Kütüphanesi bünyesinde hayata geçirilen "Doğa Kütüphanesi" projesidir. Erken yaşta çevre duyarlılığı ve iklim farkındalığı oluşturmayı merkeze alan bu yenilikçi projeyle kütüphane, sürdürülebilir bir açık hava öğrenme alanına dönüştürülmüştür.

Doğa Kütüphanesi: Erken Çocukluk Eğitim Modeli ve Etkinlikler

• Açık Hava Öğrenme Alanları: Kütüphane bahçesi yeniden kurgulanarak çocukların doğayla doğrudan temas kurabileceği güvenli ve yeşil bir ekosistem oluşturulmuştur.
• Ekolojik Yaşam Pratikleri: Düzenlenen atölye çalışmalarında çocuklara su tasarrufu, enerji verimliliği ve kompost yapımı gibi günlük hayatta uygulanabilecek çevre dostu alışkanlıklar kazandırılmaktadır.
• Geri Dönüşüm Odaklı Oyun İstasyonları: Atık malzemelerin ileri dönüşüm yöntemiyle değerlendirildiği interaktif oyun alanları sayesinde çevre bilinci oyunla desteklenmektedir.
• Katılımcı Topluluk Anlayışı: Açık hava masal saatleri ve atölye çalışmalarına ailelerin, yerel paydaşların ve gönüllülerin aktif katılımı sağlanarak çevre bilinci tüm topluluğa yayılmaktadır.

Bu özgün ve kapsayıcı pedagojik yaklaşımla şekillenen "Doğa Kütüphanesi" projesi, 2026 yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri kapsamında "En İyi Yeşil Kütüphane Projesi" kategorisinde dünya genelinde 18 kütüphanenin yer aldığı uzun listeye seçilmiştir. Yozgat Bebek ve Çocuk Kütüphanesinin elde ettiği bu başarı, ülkemizin yeşil kütüphane hamlesinin mekânsal dönüşümlerin ötesine geçerek; yaş grupları bazında da derinlikli ve uluslararası düzeyde örnek teşkil eden bir stratejik plana sahip olduğunu somut biçimde ortaya koymaktadır.

IFLA 2026 Yeşil Kütüphane Ödülü Uzun Liste Resmî Duyurusu

4. HALK KÜTÜPHANECİLERİ VE YEŞİL KÜTÜPHANELER

Genel Müdürlüğümüzce son üç yıldır düzenlenen Uluslararası Kütüphane ve Teknoloji Festivali kapsamında halk kütüphanecileri tarafından hazırlanmış ve poster oturumunda sergilenmeye hak kazanmış yeşil kütüphane temalı posterler:

1- Fatma Arslan Bülbül_KYGM Yatırım Planlama Şube Müdürlüğü: İyileştiren Mekân Kütüphane: Çok Kuşaklı Güvenli Kamusal Alanlar, 2026

2- Leman Ertem_Çanakkale Mehmet Akif Ersoy İl Halk Kütüphanesi: Kitaplar Pedallıyor: Okumanın Önündeki Engelleri Pedallarla Aşıyoruz, 2026

3- Şerif Kart_Hatay Reyhanlı İlçe Halk Kütüphanesi: Ruhun Sığınma Limanı Reyhanlı İlçe Halk Kütüphanesi: Bilginin Şifasına Yolculuk, 2026

4- Ahmet Aydın_Çanakkale İl Halk Kütüphanesi: Gezici Kütüphaneler İçin Çevre Dostu Ve Sürdürülebilir Bir Çözüm, 2025

5- Aslıhan Ayça Arslan_KYGM Dış İlişkiler Birimi: Yeşil Kütüphane Olma Yolundayız!, 2025

6- Mehmet Küçük_Burdur İl Halk Kütüphanesi: Üreten ve Sürdürülebilir Bir Kütüphane, 2025

7- Mehmet Sarıbey_Balıkesir İl Halk Kütüphanesi: Permakültürün Kütüphane Kültürüne Katkısı, 2025

8- Serap Fidancı_KYGM Dış İlişkiler Birimi: Kütüphanelerde Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, 2025

9- Sevcan Yağ_Çorum Merkez Hasanpaşa Halk Kütüphanesi: “Yeşil Kütüphane’’ Kütüphaneler Geçmişin Bilgisi, Geleceğin Teknolojisiyle Buluşuyor!, 2025

10- Aslıhan Ayça Arslan_KYGM Dış İlişkiler Birimi: Akıllı Kütüphaneler, Sürdürülebilir Gelecek, 2024

1.Uluslararası Kütüphane ve Teknoloji Festivali Poster Sunumları

2. Uluslararası Kütüphane ve Teknoloji Festivali Poster Sunumları

3. Uluslararası Kütüphane ve Teknoloji Festivali Poster Sunumları

5. HABERLER

5.1. Türkiye’nin İlk Kütüphanecilik Fikir Maratonu

11-12 Aralık 2023 tarihlerinde Ankara’da düzenlenen Türkiye’nin kütüphanecilik alanındaki ilk Fikir Maratonu (Ideathon), sürdürülebilir, yenilikçi ve uygulanabilir fikirlerin geliştirilmesine olanak tanıyan önemli bir platform olarak öne çıkmaktadır. Katılımcılar, iki gün boyunca mentörler eşliğinde ekipler halinde çalışarak çağdaş bilgi hizmetlerine katkı sunacak projeler üretmektedir. Bu etkinlikte Kütüphaneci Esma Bağcı ve Serap Fidancı’nın üyesi olduğu “Yerelden Yeşile Kütüphane” ekibi tarafından geliştirilen “Kütüphaneler için Sürdürülebilir Yeşil Ekosistem Modeli” projesi, birincilik ödülüne layık görülmüştür. Söz konusu proje, kütüphanelerin çevresel sorumluluk alarak doğa ile uyumlu ve sürdürülebilir hizmetler sunmasını, aynı zamanda toplumda farkındalık oluşturmasını amaçlamaktadır. Bu başarı, birlikte üretmenin, düşünmenin ve sürdürülebilir bir gelecek için ortak hareket etmenin etkili sonuçlar doğurabileceğini ortaya koymaktadır.

Kütüphanecilik Fikir Maratonu (Ideathon) Resmî Duyurusu ve Detaylar

5.2. IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri: 2024–2026 Yılları Uluslararası Temsil Süreci

Agro Kütüphane, IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde İlk Beş Finalist Arasında Yer Almıştır.
Tarım temalı özgün yapısı ve sürdürülebilirlik yaklaşımıyla dikkat çeken Agro Kütüphane, 2024 yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri kapsamında dünyanın dört bir yanından başvuran kütüphaneler arasından proje kategorisinde ilk beş finalist arasına girmeyi başarmıştır. Türkiye’yi bu alanda ilk kez finale taşımış olan Agro Kütüphane, yerel üretim, ekolojik farkındalık, enerji verimliliği ve çevreci hizmet anlayışıyla örnek bir model sunmuştur. Kütüphane, doğa ile bütünleşen tasarımı, tarım atölyeleri, organik tarım destekli koleksiyonları ve topluluk katılımına dayalı sürdürülebilirlik uygulamalarıyla öne çıkmıştır. Barselona’da düzenlenen ödül töreninde “Runner-Up” belgesi ile ödüllendirilmiştir.

2024 Yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü Resmî Duyurusu 

Burdur İl Halk Kütüphanesi, Uzun Listeye Girerek Türkiye’nin Yeşil Kütüphane Vizyonuna Güç Katmıştır.
Burdur İl Halk Kütüphanesi, çevre dostu uygulamaları ve sürdürülebilirlik odaklı hizmetleriyle 2025 IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri’nin uzun listesine girerek uluslararası alanda önemli bir başarıya imza atmıştır. Geri dönüşüm, enerji tasarrufu, doğal aydınlatma kullanımı ve çevreci etkinliklerle ön plana çıkan kütüphane; kullanıcılarına yalnızca bilgiye erişim değil, aynı zamanda çevre bilinci kazandıran bir yaşam alanı sunmuştur. Bu başarı, Türkiye’deki halk kütüphanelerinin çevresel sorumluluk bilinciyle hareket ettiğini ve küresel sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu politikalar geliştirdiğini göstermiştir.

2025 yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü Resmî Duyurusu

Rami Kütüphanesi, 2026 Yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde Dünyanın En İyi İlk Üç Finalisti Arasına Girerek Kısa Listeye Seçilmiştir.

“Rami Kütüphanesi: 19. Yüzyıl Tarihi Kışlasının İklim Dirençli Kentsel Ortak Kullanım Alanına Dönüştürülmesi” başlıklı vizyoner çalışmasıyla uluslararası düzeyde geniş ilgi uyandıran Rami Kütüphanesi, 2026 yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri'nin büyük ölçekli kategorisinde yüksek puan alarak ilk üç finalist arasına girerek kısa listeye seçilmiştir. Küresel ölçekteki bu değerli başarı; kütüphanenin tarihi dokuyu korurken geliştirdiği ekolojik yönetim modelinin ve sürdürülebilir mimari altyapısının uluslararası düzeydeki önemli bir tescili olmuştur. Rami Kütüphanesi; bütüncül çevre politikası, iklim dirençli kamusal alan yaklaşımı ve küresel standartlardaki yeşil alan yönetimiyle Türk kütüphaneciliğinin sürdürülebilirlik vizyonunu uluslararası alanda öncü bir konuma taşımıştır.

2026 Yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü Kısa Liste Resmî Duyurusu

IFLA Yeşil Kütüphane Posteri_Rami Kütüphanesi

Yozgat Bebek ve Çocuk Kütüphanesi, Uzun Listeye Girerek Sürdürülebilirlik Vizyonunu Erken Yaş Grubuna Taşımıştır.

Yozgat Bebek ve Çocuk Kütüphanesi, çevre ve iklim odaklı yenilikçi uygulamalarıyla 2026 yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri kapsamında en iyi yeşil kütüphane projelerinin değerlendirildiği uluslararası uzun listeye girmeyi başarmıştır. Erken çocukluk döneminden itibaren ekolojik farkındalık, geri dönüşüm, doğa sevgisi ve sürdürülebilir yaşam kültürünü aşılayan özgün etkinlik modeliyle dikkat çeken kütüphane; Türkiye’nin yeşil kütüphane politikasının her yaş grubunu kapsayacak şekilde tabana yayıldığını ve küresel platformlarda çok yönlü olarak temsil edildiğini somut bir şekilde ortaya koymuştur.

2026 Yılı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü Uzun Liste Resmî Duyurusu

5.3. Kırsal Kütüphaneler Ağı- Agro Kütüphane Buluşması

Ülkemizin farklı bölgelerinde çoğunlukla kırsal alanda hizmet veren kütüphanelerde görev yapan kütüphane profesyonellerinin Avrupa Birliği desteğine layık görülen Kırsal Kütüphaneler Ağı projesi kapsamında Türkiye’nin ilk Agro kütüphanesi olan Uşak Banaz İlçe Halk Kütüphanesi’nde bir araya gelerek deneyim paylaşımında bulunduğu Agro Kütüphane Buluşması 20-22 Mayıs 2024 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir.

Bahse konu buluşma kütüphanecilerin akran eğitimi modeliyle kurgulanan ve deneyim paylaşımını odağına alan iş birliği imkânlarını arttırırken mesleki motivasyon ve gelişimlerini desteklemiştir.

5.4. IFLA ENSULIB Yeşil Kütüphane Rehberi - World Cafe

Genel Müdürlüğümüz Dış İlişkiler Şube Müdürü Merve Yavuzdemir’in üyesi olduğu IFLA Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler (ENSULIB) Alt Komitesi, 6-9 Ekim 2024 tarihlerinde Barselona’da düzenlenen IFLA Kültür, Bilgi ve Toplum Uluslararası Kütüphane Buluşması kapsamında yarıyıl toplantısını ve çeşitli etkinlikleri gerçekleştirmiştir. 8 Ekim 2024 tarihinde 24 farklı ülkeden yaklaşık 100 uzmanın katılım sağladığı panel, atölye ve “World Café” etkinliğinde, kütüphanelerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkısı,karşılaşılan zorluklar ve iyi uygulama örnekleri ele alınmıştır. IFLA ENSULIB tarafından güncellenmekte olan Yeşil Kütüphane Rehberi’nin alt başlıklarına odaklanan “World Café” çalışmasında, Merve Yavuzdemir “Yeşil Kütüphaneler İlkeleri” başlığında kolaylaştırıcı olarak görev almıştır.

Barselona'daki bu kapsamlı ortak çalışmaların ve küresel uzman görüşlerinin bir çıktısı olarak şekillenen "IFLA Yeşil ve Sürdürülebilir Kütüphaneler Rehberi", Şubat 2025 tarihi itibarıyla yayımlanarak dünya genelindeki kütüphanelerin sürdürülebilirlik ve yeşil dönüşüm hedefleri için stratejik bir yol haritası olarak kullanıma sunulmuştur.

Küresel düzeyde yürütülen bu rehber geliştirme çalışmalarının ülkemizdeki somut bir yansıması olarak; 4 Nisan 2026 tarihinde İstanbul Rami Kütüphanesi’nde, 3. Uluslararası Kütüphane ve Teknoloji Festivali kapsamında IFLA ENSULIB iş birliğiyle "IFLA Yeşil Kütüphane Rehberi Lansman ve Çalıştayı" gerçekleştirilmiştir. ENSULIB Başkanı Antonia Mocatta, Sekreteri Priscilla Pun, İletişim Koordinatörü Maja Micevska Rizova ve Genel Müdürlüğümüz Dış İlişkiler Birim Sorumlusu Merve Yavuzdemir’in moderatörlüğünde yürütülen çalıştayda; kütüphanelerin sadece bilgi merkezleri değil, iklim krizi ve sürdürülebilirlik konularında topluma yön veren öncü kamusal alanlar olduğu vurgulanarak küresel iyi uygulama örnekleri paylaşılmıştır.

Çalıştayın dinamik odağını oluşturan ikinci bölümde ise yine “World Café” yöntemi uygulanarak güncellenen rehberin yedi temel yapı taşı stratejik olarak ele alınmıştır. Katılımcılar; Personel Eğitimi ve Mesleki Gelişim, Operasyon ve Bakım Süreçleri, Kütüphane Koleksiyonları, Hizmetler ve Programlar, Hukuk, Etik ve Kültürel Değerler, Kütüphane Binaları ve Ekipmanları ile İzleme ve Değerlendirme başlıklarından oluşan yedi farklı istasyonda kurumsal çözüm önerileri geliştirmiştir. Sürdürülebilirlik yaklaşımının yalnızca fiziksel yapılarla sınırlı kalmayıp; yeşil satın alma süreçlerinden iç hava kalitesi analizine, erken çocukluk çevre etkinliklerinden personel motivasyon sistemlerine kadar kütüphaneciliğin tüm bileşenlerini kapsayan bütüncül bir dönüşüm süreci olduğunu tescilleyen bu çalıştay çıktıları, Türkiye'deki kütüphanelerin yeşil dönüşümü ve küresel standartlara erişimi için stratejik bir yol haritası niteliği taşımaktadır.

IFLA Yeşil ve Sürdürülebilir Kütüphaneler Rehberi

IFLA Yeşil Kütüphane Rehberi Çalıştayı Sonuç Raporu_TR

IFLA Green Library Guidelines Workshop Report_EN

5.5. İklim Değişikliği ve Kütüphaneler Mesleki Yetkinlik Programı

Yeşil Dönüşümün Toplumsal Altyapısı: Kütüphaneciler İklim Okuryazarlığına Öncülük Ediyor

3.Uluslararası Kütüphane ve Teknoloji Festivali bünyesinde yürütülen kapasite geliştirme çalışmaları kapsamında; Genel Müdürlüğümüz Dış İlişkiler Şube Müdürü ve IFLA ENSULIB Üyesi Merve Yavuzdemir tarafından “İklim Değişikliği ve Kütüphaneler” başlıklı Mesleki Yetkinlik Programı gerçekleştirilmiştir. Bu stratejik programda; yeşil kütüphane felsefesinin temelini oluşturan iklim kriziyle mücadele konusu ele alınmış ve kurumsal yeşil dönüşümün toplumsal altyapısını inşa etmede kütüphanecilerin üstlendiği kritik roller ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir.

Yeşil kütüphanelerin dönüştürücü gücünün vurgulandığı programda, kütüphanecilerin bu alanda sadece birer uygulayıcı değil, Türkiye'deki iklim okuryazarlığı hareketinin kurucuları ve liderleri olduğu ifade edilmiştir. "Kütüphaneler olmadan sürdürülebilir bir toplumsal dönüşümün mümkün olamayacağı" gerçeğinden hareketle, kütüphanelerin geleceği şekillendirmedeki dört temel stratejik rolü şu şekilde tanımlanmıştır:

• Güvenilir Bilgi Merkezleri: İklim değişikliği ve çevre konusunda dezenformasyonla mücadele ederek topluma doğru ve bilimsel bilgiyi ulaştırmak,
• Toplumsal Buluşma Noktaları: Çevre bilincini ve sürdürülebilir davranış değişikliğini teşvik eden yeşil ortak yaşam alanları sunmak,
• İklim Eğitiminin Taşıyıcıları: Erken çocukluk döneminden itibaren her yaş grubuna yönelik ekolojik okuryazarlık programları geliştirmek,
• Yerel Dönüşümün Katalizörleri: Bulundukları bölgelerde çevre dostu uygulamalara ve yeşil kütüphane standartlarına öncülük etmek.

Genel Müdürlüğümüzün insan kaynağı niteliğini artırma hedefiyle örtüşen bu nitelikli program, kütüphanecilerimizin küresel vizyonunu güçlendirerek kurumsal yeşil kütüphane politikalarımızın her ilde başarıyla hayata geçirilmesi adına önemli bir kilometre taşı olmuştur.

İklim Değişikliği ve Kütüphaneler Mesleki Yetkinlik Programı Canlı Yayın Videosu

5.6. 34. EBLIDA Yıllık Konsey ve Konferansı ve Uluslararası Yeşil Diplomasi

Hedeflerden Eyleme Yeşil Kütüphaneler: EBLIDA 2026’da Türkiye’nin Sürdürülebilirlik Stratejisi

Avrupa Kütüphane, Bilgi ve Dokümantasyon Büroları Birliği (EBLIDA) tarafından 20-22 Nisan 2026 tarihlerinde Çek Cumhuriyeti’nin Prag kentinde düzenlenen 34. EBLIDA Yıllık Konsey ve Konferansı’na, Bakanlığımız Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğünü temsilen Dış İlişkiler Birimi personeli katılım sağlamıştır. Sürdürülebilir kalkınma amaçlarının kütüphane politikalarına entegrasyonunu hedefleyen ve Avrupa’nın kütüphane otoritelerini buluşturan bu üst düzey zirvede, Genel Müdürlüğümüzün yürüttüğü yeşil dönüşüm stratejileri uluslararası kamuoyuyla paylaşılmıştır.

“Anlam ve Sürdürülebilirlik: 17. Haftada Hedeflerden Eyleme- Sürdürülebilir Bir Geleceğin Paydaşları Olarak Kütüphaneler” ana temasıyla BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını (SKA) 17 hedef ve 17. hafta vurgusuyla buluşturan konferansta, Genel Müdürlüğümüz adına uluslararası delegasyona yönelik kapsamlı bir vizyon sunumu gerçekleştirilmiştir. Büyük ilgi toplayan bu sunum ve oturumlarda, Türkiye’deki halk kütüphanelerinde yeşil ve sürdürülebilir kütüphane felsefesinin salt birer hedef olmaktan çıkarılarak günlük hizmet süreçlerine, mimari altyapıya ve toplumsal farkındalık projelerine nasıl entegre edildiği somut verilerle detaylandırılmıştır.

Genel Müdürlüğümüzün küresel kütüphane diplomasisindeki etkin rolünü ve yeşil kütüphane politikasındaki öncü duruşunu perçinleyen EBLIDA 2026 katılımı; kütüphanelerimizin sadece yerel düzeyde değil, küresel iklim eylemi ve sürdürülebilirlik mimarisinde de takdirle takip edilen birer uluslararası paydaş olduğunu bir kez daha kanıtlamıştır.

5.7. 81 İlde Yeşil Kütüphane Seferberliği

Yeşil Kütüphane Yolunda Güç Birliği: İklim Elçileri ve Kütüphaneciler Buluşuyor

Genel Müdürlüğümüzün yeşil kütüphane vizyonunu yerel düzeyde teşvik etmek ve toplumsal çevresel farkındalığı güçlendirmek amacıyla, 30 Mart- 6 Nisan 2026 tarihleri arasında "İyileştiren Kütüphane" temasıyla kutlanan 62. Kütüphane Haftası'nda önemli bir adım atılmıştır. Kütüphanelerimizin çevre bilincini besleyen kamusal mekânlar olma rolünden hareketle; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki İklim Elçileri'nin dinamik enerjisi kütüphanelerimizle buluşturulmuş ve toplumsal iklim ve çevre çalışmalarına yerel kütüphanelerimizde alan açılması hedeflenmiştir.

Festivalin 3 Nisan 2026 tarihli programında ise, İklim Değişikliğine Uyum ve Yerel Politikalar Dairesi Başkanı Sayın Ömer Öztürk tarafından "Geleceği Okumak: Gençler ve İklim Okuryazarlığı" başlıklı kapsamlı bir konuşma gerçekleştirilmiştir. Bu konuşmada; iklim krizine uyum sürecinde gençlerin savunuculuk, yeşil inovasyon ve sürdürülebilir yaşam pratiklerindeki dönüştürücü rolüne dikkat çekilmiş; bilimsel anlayış ve eleştirel düşünmeyi temel alan iklim okuryazarlığının toplumsal dönüşümü hızlandırma ve dezenformasyona karşı direnç oluşturmadaki hayati önemi vurgulanmıştır.

Kütüphane Haftası'nda filizlenen bu yerel etkileşimi sahada somut ve sürdürülebilir bir eyleme dönüştürmek amacıyla, Birleşmiş Milletler'in 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı’ndan (SDG) ilham alan küresel "17. Hafta" (Week 17) girişimi kapsamında özel bir çevrim içi buluşma düzenlenmiştir. Yılın 17. haftasında küresel sürdürülebilirlik hedeflerini kütüphaneler aracılığıyla yerel eylemlere dönüştürmeyi amaçlayan bu webinarda, İklim Elçileri ile "İyileştiren Kütüphanecilerimiz" bir araya gelerek ortak vizyonlarını ve topluluk odaklı faaliyet alanlarını değerlendirmiştir.

Sürecin devamı olarak, 20 farklı şehirden kütüphanecilerimizin katılımıyla kapsamlı bir pilot program hayata geçirilmiştir. Bu pilot uygulama aracılığıyla:

• Kütüphane alanlarında iklim krizi, sürdürülebilir yaşam pratikleri ve ekolojik okuryazarlık odaklı atölye ve seminerlerin düzenlenmesi,
• Gençlik tabanlı iklim eylemi hareketleri ile kütüphane mekânlarının yerel düzeyde doğrudan etkileşime geçmesi,
• Halk kütüphanelerimizin, yeşil kütüphane dönüşüm sürecinde toplumsal farkındalığın ve sürdürülebilir yaşam kültürünün yerel merkezleri olarak güçlendirilmesi hedeflenmektedir.

Kütüphanelerimizde kendiliğinden gelişen bu yerel eylemlilik, Türkiye’deki halk kütüphanelerinin sürdürülebilir bir gelecek inşa etme yolundaki dönüştürücü rolünü ve çevre hareketlerine alan açan kurumsal vizyonunu açıkça ortaya koymaktadır.

5.8. Sıfır Atık Forumu 2026

COP31’e Giden Yol: İklim Eylemi Olarak Sıfır Atık

Ülkemizin yürütmekte olduğu yoğun COP31 (Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31. Taraflar Konferansı) hazırlıkları kapsamında, halk kütüphanelerimizin aktif birer iklim eylemi paydaşı olarak konumlandırılması uluslararası düzeyde ivme kazanmaktadır. Bu stratejik vizyon doğrultusunda, 5-7 Haziran 2026 tarihlerinde İstanbul Atatürk Havalimanı'nda gerçekleştirilen dünyanın en kapsamlı sürdürülebilirlik zirvelerinden Sıfır Atık Forumu’na, Genel Müdürlüğümüzce katılım sağlanmıştır.

Küresel çevre diplomasisinin kalbinin attığı bu prestijli forum; 183 farklı ülkeden 20'yi aşkın devlet başkanı, 120'den fazla bakan, 200'ün üzerinde yerel yönetici ve binlerce uluslararası delegeyi aynı çatı altında buluşturmuştur. Döngüsel ekonomi, sürdürülebilir atık yönetimi ve küresel iklim eylemi odaklı oturumlar, Genel Müdürlüğümüz tarafından yakından takip edilmiş; bu süreçte ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Uluslararası "sıfır atık" felsefesinin kütüphanecilik alanındaki yeşil hedeflerle ve COP31 vizyonuyla tam uyum içinde değerlendirildiği bu üst düzey zirveye katılım sağlanması; Türk kütüphaneciliğinin küresel sürdürülebilirlik ağlarındaki güncel gelişmelere entegrasyonu ve kurumumuzun uluslararası çevre vizyonunun güçlendirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. 

6. YEŞİL KÜTÜPHANELER İÇİN ULUSAL VE ULUSLARARASI GÜNLER TAKVİMİ

Aşağıdaki takvim, yeşil kütüphanelerde yıl boyunca kutlanabilecek çevre, doğa, sürdürülebilirlik ve iklim temalı özel günleri ve bu günlerin referanslarını içermektedir. Bu günler kapsamında düzenlenecek etkinlikler, toplumsal farkındalığı artırmada önemli rol oynayacaktır.

7. KAYNAKLAR

IFLA (International Federation of Library Associations and Institutions)

1. IFLA Green Library Award Resmî Sayfası
   https://www.ifla.org/awards/ifla-green-library-award/
2. IFLA Environment, Sustainability and Libraries Section (ENSULIB)
   https://www.ifla.org/units/environment-sustainability-and-libraries/
3. IFLA Green Libraries Tanımı ve Kaynakları
   https://www.ifla.org/g/environment-sustainability-and-libraries/ifla-green-library-definition/
4. IFLA Green Library Proje Arşivleri ve Kazananlar
   https://www.ifla.org/news-tags/green-library-award/
5. IFLA ENSULIB – Green Library Checklist (PDF)
   https://www.ifla.org/files/assets/environmental-sustainability-and-libraries/checklist-for-green-libraries.pdf
6. IFLA'nın SKA (Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları) ile İlgili Çalışmaları
   https://www.ifla.org/g/libraries-development/sdg-stories/
7. IFLA'nın Sürdürülebilir Yapılar (Binalar), Ekipman ve Yönetim – Kontrol Listesi
   https://repository.ifla.org/items/b185fc73-ff6f-4a86-8bed-2c752429d9d2
8. IFLA'nın Sürdürülebilir Bir Gelecek için Kütüphaneler 2024 AB Seçimleri için Manifesto                                                            
   https://repository.ifla.org/items/0a7a71c1-b5d2-429c-ac16-7230ffdf2051

EBLIDA (European Bureau of Library, Information and Documentation Associations)

1. EBLIDA and SDG Europe – Libraries’ Role in Sustainability
   https://www.eblida.org/activities/the-european-sustainable-development-goals.html
2. EBLIDA ELSA Working Group (European Libraries and Sustainability Assessment)
   http://www.eblida.org/about-eblida/archive/elsa-working-group.html
3. EBLIDA Toolkit: Sustainable Development Goals and Libraries
   https://www.eblida.org/publications/eblida-sdg-toolkit.html
4. EBLIDA European Sustainable Development Indicators for Libraries
   https://www.eblida.org/activities/thematic-areas/sdg-and-libraries/sustainable-development-indicators.html

Diğer Önemli Kaynaklar

1. Uluslararası Kütüphane ve Teknoloji Festivali Web Sitesi
   https://kutuphaneveteknoloji.com/
2. ALA (American Library Association) – Sustainability Roundtable
   https://www.ala.org/rt/sustainrt
3. Netzwerk Grüne Bibliothek (Almanya merkezli Yeşil Kütüphaneler Ağı)
   https://www.netzwerk-gruene-bibliothek.de/
4. UNESCO – Education for Sustainable Development (ESD)
   https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development
5. Libraries4Future (İklim Değişikliği ve Kütüphaneler için Aktivist Ağı)
   https://libraries4future.org
6. PL2030 – Resmî Web Sitesi
   https://publiclibraries2030.eu/
7. United Nations SDG Book Club – Resmî Sayfa
   https://www.un.org/sustainabledevelopment/sdgbookclub/